Galiña de Mos

Variedade de galiña recuperada parece ser da parroquia de San Xiao de Mos, no concello de Castro de Rei (Terra Chá).
Ave de gran tamaño e con boa actitude cárnica, é a raza tradicionalmente empregada para a crianza dos capóns de Vilalba. Intentase a súa recuperación a gran escala.

Os galegos nunca tiveron por esta carne a mesma devoción que polo porco, aínda que é merecente de ter un oco mais importante na nosa cociña xa que calidade dos nosos años é semellante senón superior ós casteláns. Faise estufada ou ó forno, pero tamén ó espeto, moi popular en Moraña a onde foi levado por un emigrante en Sudamérica. Existen dous ecotipos de ovella galega ambos moi aptos para a produción cárnica e cunha calidade organoelectrica excelente.

Butelo, botelo

Está feito co estómago do porco e contén costela, touciño, peles, adubado con pemento, ademais de allo, ourego e sal.

Todo comeza coa selección en orixe dos mellores machos dispoñibles para crialos como capóns. Cando teñen entre 1-1,5 kg. de peso, que correspondería cunha idade de entre 45-60 días, son castrados cirurxicamente. Unha vez capados, déixanse repousar uns días na corte, sen saír ó campo, para que poidan recuperarse da operación e non se lles infecte a ferida.

Introducción sobre os galos

A data de domesticación do galo descoñécese. Se sabe que todas as razas de galos que hai hoxe proceden dun, o Galo de Bankiva, procedente do sudeste asiático. Podía terse producido no ano 3.200 a.C., pero parece ser que ocorreu na India 2.000 anos a.C. Había galos domésticos en China no 1.400 a.C. e chegaron ó sur de Europa uns 700 anos a.C.

Milenaria tradición é a cría de capóns, o que hoxe é un dos mais apreciados e exquisitos pratos da nosa gastronomía, foi xa apreciado polos señores que no medievo dominaban a vila, convertendo ó capón nun medio de pagar rendas que perviviron ata o noso século.

Producto ben coñecido dentro e fóra de Galicia, inseparable dos grelos e do máis completo cocido. A creación da denominación ofrece garantías de calidade ó facer un produto homoxéneo algo que ata agora non acontecía xa que se podía encontrar no mercado lacóns de curación e calidade moi variable, non sempre boa.

A carne da vitela galega sempre tivo grande sona, en Galicia e fora dela. A alimentación confírelle boa parte do seu sabor pero a aptitude cárnica das nosas razas autóctonas tamén contribúe a achegarlle calidade a un produto que polo momento se salva de escándalos frecuentes noutros lares como o engorde con hormonas, clembuterol, etc. Os controis parecen fortes, pero nunca se está a salvo dos desaprensivos.